Tủ điện tử

Tủ điện và tụ điện cho hệ máy bơm

Danh mục này gom nhóm thiết bị điện đi kèm máy bơm, gồm hai thứ khác hẳn nhau về vai trò nhưng hay bị gọi chung một tên. Thứ nhất là tủ điện điều khiển, tức là hộp chứa toàn bộ phần đóng cắt và bảo vệ đặt giữa nguồn điện và động cơ bơm. Thứ hai là tụ điện khởi động, một linh kiện nhỏ gắn kèm động cơ một pha để máy có đủ mô men quay lúc mới đóng điện.

Hai thứ này đứng chung một danh mục vì cùng phục vụ phần điện của hệ bơm, nhưng khi mua thì cách chọn hoàn toàn khác nhau. Tủ chọn theo công suất, số pha và số máy cần điều khiển. Tụ chọn theo đúng thông số ghi trên vỏ tụ cũ hoặc trên nhãn động cơ. Phần dưới tách riêng từng nhóm để anh chị đối chiếu cho nhanh.

Tủ điện làm những việc gì

Tủ điện không chỉ là chỗ đặt cầu dao. Một tủ đủ chức năng làm bốn việc. Việc thứ nhất là đóng cắt nguồn cho máy, bằng tay hoặc theo tín hiệu tự động. Việc thứ hai là bảo vệ, gồm cắt khi quá tải, khi ngắn mạch, khi mất pha hoặc lệch pha, đây là phần giữ cho cuộn dây động cơ không cháy. Việc thứ ba là hiển thị trạng thái để người vận hành biết máy đang chạy, đang dừng hay đang báo lỗi. Việc thứ tư là điều khiển theo điều kiện đặt trước, ví dụ chạy theo phao mức nước trong bể hoặc chạy luân phiên giữa hai máy.

Trong danh mục hiện có bản tủ cho phép theo dõi và điều khiển từ điện thoại, hợp với trạm bơm đặt xa chỗ làm việc như bể ngầm, giếng ngoài đồng hay bể trên mái. Với những vị trí đó, cái được không nằm ở chỗ bật tắt từ xa mà ở chỗ biết được máy đã dừng vì lý do gì ngay khi nó dừng, thay vì phát hiện sau nửa ngày khi bể đã cạn.

Tụ điện khởi động dùng cho máy nào

Tụ khởi động chỉ có mặt trên động cơ một pha. Động cơ ba pha tự sinh từ trường quay nên không cần tụ. Vì vậy nhóm máy dùng tới tụ là các máy cỡ nhỏ chạy điện 220 V, thường nằm dưới mốc 2,2 kW; từ 3 kW trở lên máy bắt buộc dùng điện ba pha 380 V và không có tụ trong mạch.

Dấu hiệu tụ yếu khá dễ nhận. Máy đóng điện kêu ù nhưng trục không quay, lấy tay quay mồi thì máy chạy được. Hoặc máy khởi động chậm hơn trước, nóng nhanh hơn bình thường. Gặp các dấu hiệu đó nên đo và thay tụ sớm, vì để lâu cuộn đề của động cơ chịu dòng lớn kéo dài và hỏng theo. Khi thay, lấy đúng trị số điện dung và đúng mức điện áp ghi trên vỏ tụ cũ, không lấy tụ to hơn cho chắc.

Chọn tủ theo công suất và số pha của máy

Bước đầu tiên là đọc nhãn động cơ để lấy ba con số: công suất, điện áp và dòng định mức. Ba con số này quyết định cỡ aptomat, cỡ contactor và dải chỉnh của rơ le nhiệt trong tủ. Tủ chọn thiếu thì thiết bị bên trong nóng và nhảy vặt; tủ chọn dư quá nhiều thì rơ le nhiệt chỉnh ở dải cao, mất tác dụng bảo vệ đúng lúc cần.

Bước thứ hai là xác định số máy và chế độ chạy. Một máy chạy đơn thì tủ gọn nhất. Hai máy chạy luân phiên hoặc một chạy một dự phòng cần tủ có phần chuyển đổi. Trạm có nhiều máy chạy theo mức nước cần thêm ngõ vào cho phao hoặc cảm biến. Bước thứ ba là vị trí đặt tủ: đặt ngoài trời hay nơi ẩm thì vỏ tủ phải kín nước và có mái che, đặt trong phòng bơm khô ráo thì yêu cầu nhẹ hơn.

Với máy cỡ lớn, dòng lúc khởi động lớn hơn nhiều so với dòng làm việc, nên tủ cần phương án giảm dòng khởi động thay vì đóng thẳng. Anh chị nói rõ công suất máy và chiều dài tuyến cáp từ tủ ra máy khi hỏi hàng, vì cáp dài mà tiết diện thiếu sẽ gây sụt áp và làm máy nóng ngay từ lần chạy đầu.

Những lỗi hay gặp khi lắp tủ và thay tụ

Lỗi hay gặp là chỉnh rơ le nhiệt theo cảm tính. Đúng cách là chỉnh quanh dòng định mức ghi trên nhãn động cơ, rồi đo lại dòng thực tế khi máy chạy ổn định để hiệu chỉnh. Lỗi thứ hai là siết đầu cốt không đủ chặt; điểm tiếp xúc lỏng phát nhiệt âm thầm rồi cháy đầu cực, và đây là nguyên nhân hỏng tủ gặp thường xuyên, nhiều hơn cả sự cố đến từ phía máy bơm.

Lỗi thứ ba là bỏ qua bảo vệ mất pha cho máy ba pha. Mất một pha, máy vẫn quay và vẫn lên nước nhưng hai cuộn còn lại gánh toàn bộ tải và nóng rất nhanh. Lỗi thứ tư nằm ở phía tụ: thay tụ khác trị số vì cửa hàng gần nhà không có đúng loại. Sai trị số làm mô men khởi động lệch, máy đề nặng hoặc rung. Cuối cùng, sau khi lắp xong nên đo và ghi lại dòng điện từng pha lúc máy chạy ổn định, lấy đó làm số nền để so sánh về sau.

Hàng sẵn tại hai kho, giao nhanh

Công ty Trung Kiên giữ hàng tại kho Hà Nội ở ngõ 196 Thạch Bàn, Long Biên và kho tại TP. Hồ Chí Minh. Hàng có sẵn kho với số lượng lớn, đơn chốt trong ngày giao trong ngày. Khách ở hai thành phố thường nhận trong ngày; các tỉnh gửi qua nhà xe hoặc chuyển phát tuỳ khối lượng và mức độ gấp.

Nhóm thiết bị điện có đặc điểm riêng: nó thường chỉ được tìm mua khi máy đã dừng. Tụ hỏng thì bơm không đề được, tủ cháy thì cả trạm nằm im. Vì vậy khi anh chị gọi, nhân viên báo ngay món nào đang có tại kho nào, thay vì nhận đơn rồi mới đi tìm hàng.

Hỗ trợ kỹ thuật từ lúc chọn tới lúc máy chạy

Nhân viên phụ trách nhóm hàng này là Thành, hotline 0966 958 320. Khi hỏi hàng, anh chị gửi giúp ảnh chụp nhãn động cơ và ảnh vỏ tụ cũ nếu là thay tụ, hoặc mô tả số máy cùng chế độ chạy mong muốn nếu là đóng tủ. Chưa đo được gì cũng không sao, cứ mô tả hiện trạng rồi nhân viên hỏi lại từng bước.

Sau khi giao hàng, thợ tại công trình gặp vướng lúc đấu dây, lúc chỉnh rơ le nhiệt hay lúc cài chế độ chạy đều gọi hỏi được. Với tủ báo lỗi, công ty hướng dẫn kiểm tra theo thứ tự từ nguồn vào tới động cơ để khoanh vùng nguyên nhân trước khi tháo, tránh tháo nhầm rồi lắp lại còn rối hơn lúc đầu.

Bảo hành và phụ kiện thay thế

Thời gian bảo hành ghi rõ trên phiếu xuất theo từng mặt hàng, tính từ ngày xuất hoá đơn. Riêng máy bơm mua kèm thì theo xuất xứ: hàng Đài Loan và hàng Trung Quốc bảo hành một năm, hàng Ý bảo hành hai năm. Anh chị giữ hoá đơn hoặc nhớ ngày mua là tra lại được, không bắt buộc phải còn phiếu giấy.

Về phụ kiện thay thế, các linh kiện hay phải thay trong tủ như aptomat, contactor, rơ le nhiệt và đèn báo đều là loại thông dụng nên tìm được lâu dài, không phụ thuộc vào một đời tủ duy nhất. Tụ khởi động cũng vậy, chỉ cần đúng trị số và đúng mức điện áp. Khi cần thay, anh chị gửi ảnh linh kiện cũ để nhân viên đối chiếu rồi báo món tương đương đang có tại kho.